Pardus Temel Kullanıcı ve Grup İşlemleri | Bilişim Konuları

Pardus Temel Kullanıcı ve Grup İşlemleri

Kullanıcı ve Grup Kavramları

Pardus işletim sistemi, çok kullanıcılı bir işletim sistemi olarak kullanıcılara hak ve yetkilerin verilmesi için kullanıcılar (users) ve gruplar (groups) anahtarlarını kullanır. Linux sistemlerde hak ve yetkiler, dosyalar üzerinden kullanıcı ve gruplar için belirlenir.

  1. Sistem Yöneticisi:

Çok kullanıcılı işletim sistemlerinde, işletim sistemi üzerinde tüm yetki ve haklara sahip bir yönetici kullanıcısı vardır. Linux işletim sistemlerinde, sistem yöneticisi “root” olarak isimlendirilmiştir. Linux işletim sisteminde bir kullanıcı dahi olsa root kullanıcısı kurulum esnasında varsayılan olarak belirlenir. Root hesabı, sistem üzerindeki tüm dosyalar, dizinler ve kullanıcılar üzerinde her türlü değişikliği yapmaya yetkili olduğundan hesabın güvenliği sistem güvenliği açısından çok önemlidir.

 

Kullanıcı Hesaplarının Tutulması:

Linux sistemlerde kullanıcı hesap bilgileri, /etc/passwd dosyasında tutulur.

/etc/passwd dosyasında şu bilgiler bulunur:

  • Kullanıcı ismi
  • Şifrelenmiş olarak parola
  • Kullanıcı kimliği (bir numara)
  • Grup kimliği (bir numara)
  • Kullanıcının gerçek ismi ve hesapla ilgili diğer açıklamalar
  • Kullanıcının ev dizini
  • Bağlantı kabuğu (başlangıçta çalışacak kabuk)

 

Eğer şifreleme olarak “gölge parola” (shadowing) seçilmişse şifreler ayrı olarak /etc/shadow dosyasında tutulur.

 

Grup Hesabı

Linux sistemlerde kullanıcı hesaplarını belli kategorilere göre gruplayarak izin ve hakları tek tek yapmak yerine, grup hesabı yaparak bu grup üzerinde değişikliklerle gruba üye kullanıcılar için toptan yapılabilir.

Grup bilgileri /etc/group dosyasında saklanır.

/etc/group dosyasında şu bilgiler bulunur:

  • Grup adı,
  • Grup şifresi (nadiren kullanılır),
  • Grup tanımı / ID,
  • Kullanıcılar

 Kullanıcı ve Grup Kavramlarında kullanılan komutlar:

su: Etkin kullanıcıya root hakları verir.

 root yetkileriyle oturum açıldıktan sonra;

useradd: Kullanıcı ekler, kullanıcı hesabı oluşturur.

userdel: Kullanıcı hesabı ve onunla ilgili tüm dosyaları siler.

usermod: Kullanıcı hesabını düzenler.

groups: Etkin kullanıcının hangi gruplara üye olduğunu görüntüler.

groupadd: Grup oluşturur.

groupdel: Gruba ait tüm girdileri siler.

groupmod: Gruplar üzerinde değişiklik yapar.

 Grafik Ortamda Kullanıcı Oluşturma:  “Sistem Ayarları” /”Sistem Yönetimi” / “Kullanıcı Yöneticisi”

Kullanıcı ve Grup Hakları

Linux’ta dosyalar için sahiplik belirlenir ve okuma, yazma, çalıştırma izinleri; dosya sahibi, grup ve tüm kullanıcılar için ayarlanabilir.

Grup Hakları şunlardır:

Audio: Ses ve müzik dosyası çalabilir.

Dialout:Modem ve faks aygıtları çalıştırabilir.

Disk: Sabit depolama birimlerini kullanabilir.

Pnp: Çevre birimlerini kullanabilir.

Pnpadmin: Çevre birimlerini yönetebilir.

Power: Güç yönetimi gerçekleştirebilir.

Removable: Çıkarılabilir depolama birimlerini kullanabilir.

Users:Normal kullanıcı haklarına sahiptir.

Video: Görüntü aygıtına erişebilir.

Wheel:Sistem yöneticisi yetkilerine sahiptir.

AÇIK KAYNAK İŞLETİM SİSTEMİ EDİTÖRLERİ

Editörler, basit metin işlemlerinin yanı sıra program veya komut dosyası oluşturmak için, ayrıca log (günlük) izleme işlemlerinde de kullanılır.

 

Linux’ teki editörlere örnek;

Komut sisteminde çalışan vi (vim), ed,pico, nano,

Grafik ortamda çalışan Kate ve Kwrite

 

PROGRAM KURMA VE GÜNCELLEME

Açık kaynak kodlu işletim sistemlerinde kurulum sırasında yüklenmemiş, standart sürümle gelen birçok programın yanı sıra sistemle uyumlu uygulamalar da İnternet ortamından edinilerek sisteme yüklenebilir.

Paket: Bir uygulamayı ya da işletim sisteminin bir parçasını, tüm bileşenleriyle toplu olarak ifade eder.

Paket yöneticisi: Paketleri kurup kaldırmak, çeşitli kaynaklardan temin etmek, sorgulamak ve sistemdeki değişiklikleri takip etmek için kullanılır.

Kaynak paket: Derlenmek üzere hazırlanmış paketlerdir.

ikili(binary) paketler:Bir paketin Pardus işletim sistemine kurulabilmesi için derlenerek, sistemde çalışmak üzere hazır hale getirilmiş halidir. .pisi uzantılıdır.

Pardus’ta bulunan paket yöneticisi, PiSi (PackagesInstalledSuccessfully as Intended – Planlandığı Gibi Başarıyla Kurulan Paketler)

 

Pardus varsayılan ve önerilen paket deposu aşağıdaki İnternet adresinde bulunmaktadır: http://paketler.pardus.org.tr/

wine: Windows programlarının Pardus’ ta çalıştırılmasını sağlayan emülatördür.

Pisi komutu:Paket Yöneticisi tarafından gerçekleştirilen işlemlerin tamamı, komut satırı üzerinden komutu ile gerçekleştirilebilir.

Bütün program ekleme, kaldırma ve güncelleme işlemlerini yapabilmek için kullanıcının root yetkilerine sahip olması gereklidir.

Pisi komutu parametreleri:

help: pisi komutunun parametreleri ile ilgili yardım sağlar.

search: Paket aramak için kullanılır.

info: Paketle ilgili ayrıntılı bilgi görüntüler.

install : PiSi paketlerini bilgisayara kurar.

upgrade: Paketleri güncelleme yapar.

Remove: Paketleri kaldırır.

Yorum Yap