Scratch Programı Kod Bloklarının Görevleri | Bilişim Konuları

Scratch Programı Kod Bloklarının Görevleri

Bildiğimiz gibi Scratch programı  blok tabanlı bir kodlama programıdır. Nesneleri sürükle bırak mantığı ile sahneye yerleştirerek çalıştırmaktayız. Bu yazımızda kuklalarımızı kodlarken kullandığımız Scratch  Kod Bloklarının Görevlerini yapmaya çalışacağız.

scratch-bloklar

Bu yazımızda Scratch programında bloklarla kodlama yaparken kullanacağımız blokların hangisinin ne zaman ve nasıl kullanılacağını anlatacağız. Aşağıda her grup bloklarında bulunan nesnelerin görevleri teker teker anlatılmıştır.

Blok Grupları

scratch-bloklar1
  1. Hareket Blokları
  2. Görünüm Blokları
  3. Ses Blokları
  4. Olaylar Blokları
  5. Kontrol Blokları
  6. Algılama Blokları
  7. Operatör Blokları
  8. Değişkenler Blokları
  9. Bloklarım

bölümlerinden oluşmaktadır. Şimdi bu gruplarda bulunan blokların görevlerini teker teker açıklayalım.

1-) Hareket Blokları

Bu bloklar sahnede kullandığımız kuklalarımızı yine sahne üzerinde istediğin sayı ve şartlara göre hareket ettirmemizi sağlayan bloklardır.

No Blok Şekli Kullanımı
hareket Hareket Blokları
1 hareket1 Bu blok Kuklayı seçili yöne doğru 10 piksel hareket ettirir.
2 hareket2 Bu blok Karakterin istenilen derece kadar saat yönünde dönmesini sağlar.
3 hareket3 Bu blok Karakterin istenilen derece kadar saat yönü tersine dönmesini sağlar.
4 hareket4 Bu blok Kuklayı sahnede rastgele bir x,y konumuna götürür.
5 hareket5 Bu blok Kuklayı sahnede belirtilen x,y konumuna götürür.
6 hareket6 Bu blok Kuklayı belirli bir saniye sürede rastgele bir konuma götürür.
7 hareket7 Bu blok Kuklayı belirli bir saniye sürede belirtilen konuma götürür.
8 hareket8 Bu blok Karakterin hangi yöne döneceğini belirler. (0=yukarı, 90=sağ,180=aşağı, ‐90=sol)
9 hareket9 Bu blok Kukla fare imlecine doğru döner.
10 hareket10 Bu blok Kuklanın bulunduğu konumun x değeri istenilen değer kadar arttırılır veya azaltılır.
11 hareket11 Bu blok Kuklanın bulunduğu konumun x değeri istenilen değere çekilir.
12 hareket12 Bu blok Kuklanın bulunduğu konumun y değeri istenilen değer kadar arttırılır veya azaltılır.
13 hareket13 Bu blok Kuklanın bulunduğu konumun y değeri istenilen değere çeker.
14 hareket14 Bu blok Kuklayı kenara değdiği zaman geldiği yönün tam tersine dönderir.
15 hareket15 Bu blok Kuklanın sağa‐sola dönme, etrafında dönebilme ve hiç dönememe ayarlarını yapar.
16 hareket16 Bu blok Kuklanın x pozisyonu bilgisini verir. Bu seçenek işaretlendiğinde x değerini ekranda görebiliriz.
17 hareket17 Bu blok Kuklanın y pozisyonu bilgisini verir. Bu seçenek işaretlendiğinde y değerini ekranda görebiliriz.
18 hareket18 Bu blok Kuklanın yön bilgisini verir. Bu seçenek işaretlendiğinde yön bilgisini ekranda görebiliriz.

2-) Görünüm Blokları

Bu bloklar sahne üzerinde bulunan her türlü kukla ve nesnenin görünüm ile ilgili ayarlamalarını yapmamızı sağlayan bloklardır.

No Blok Şekli Kullanımı
gorunum Görünüm Blokları
1 gorunum1 Bu blok Kukla istenilen süre boyunca ‘Hello!’ yazan kutudaki değeri ekranda konuşma balonu içerisinde gösterir.
2 gorunum2 Bu blok Kukla ‘Hello’ yazan kutudaki değeri ekranda balon içerisinde gösterir.
3 gorunum3 Bu blok Kukla istenilen süre boyunca ‘Hmm…’ yazan kutudaki değeri ekranda düşünme balonu içerisinde gösterir.
4 gorunum4 Bu blok Kukla ‘Hmm…’ yazan kutudaki değeri ekranda balon içerisinde gösterir.
5 gorunum5 Bu blok Kuklanın istenilen kostüme geçmesini sağlar.
6 gorunum6 Bu blok Kuklanın o anki kostümünden bir sonraki kostümüne geçmesini sağlar.
7 gorunum7 Bu blok Dekoru seçili dekor ile değiştirir.
8 gorunum8 Bu blok Dekoru bir sonraki dekor ile değiştirir.
9 gorunum9 Bu blok Kuklanın boyutunu istenilen değer kadar değiştirir.
10 gorunum10 Bu blok Kuklanın boyutunu istenilen % değerinde değiştirir.
11 gorunum11 Bu blok Kuklanın rengi, balıkgözü, Hızlı dön, Piksellere böl, mozaik, parlaklık, hayalet efekti sayı yazan yerdeki değer kadar değişir.
12 gorunum12 Bu blok Kuklanın rengi, balıkgözü, Hızlı dön, Piksellere böl, mozaik, parlaklık, hayalet efekti sayı yazan yerdeki değer olur.
13 gorunum13 Bu blok Kuklanın üzerinde uygulanmış bütün efektleri geri alır.
14 gorunum14 Bu blok Kuklayı gösterir.
15 gorunum15 Bu blok Kuklayı gizler.
16 gorunum16 Bu blok Kuklanın diğer bir üst katmana çıkmasını sağlar. Böylece kukla diğer karakterlerin önünde görünebilir.
17 gorunum17 Bu blok Kuklanın istenilen katman kadar öne veya alta gitmesini sağlar.
18 gorunum18 Bu blok Kuklanın kostüm sayısını veya ismini ekranda gösterir.
19 gorunum19 Bu blok Dekorun sayısını veya ismini ekranda gösterir.
20 gorunum20 Bu blok Kuklanın büyüklüğünü ekranda gösterir.

3-) Ses Blokları

Bu bloklar sahnede bulunan kuklamızın ses ile ilgili ayarlamalarını yapmamıza olanak sağlayan bloklardır.

No Blok Şekli Kullanımı
ses Ses Blokları
1 ses1 Bu blok Seçili olan müzik çalmaya başlar ve bitene kadar diğer bloğa geçilmez.
2 ses2 Bu blok Seçili olan müzik çalmaya başlar. Program müziğin bitmesini beklemeden diğer blokları çalıştırmaya devam eder.
3 ses3 Bu blok Çalmaya devam eden müzikler bu blok çalıştığında durur.
4 ses4 Bu blok Çalan sese efekt ekler.
5 ses5 Bu blok Çalan sese efekt ekler.
6 ses6 Bu blok Efektleri kaldırır.
7 ses7 Bu blok Ses yüksekliğini girilen değer kadar değiştirir.
8 ses8 Bu blok Ses düzeyini girilen değere getirir.
9 ses9 Bu blok Ses düzeyini ekranda gösterir.

4-) Olay Blokları

Bu bloklar sahnede yapmış olduğumuz programlamanın tetiklenmesini sağlayan bloklardır. Programın çalışması için bir hareket yada tetikleyici nesneye ihtiyaç vardır. Ekrandaki yeşil renkli bayrak genellikle tetikleyici olarak kullanılır. Kırmızı yuvarlak daire ise çalışmakta olan programı durdurmak için kullanılır.

No Blok Şekli Kullanımı
olaylar Olaylar Blokları
1 olaylar1 Bu blok Bir kodun çalışmaya başlayabilmesi en sık kullanılan tetikleyicidir. Yeşil bayrağa basıldığında bu kod bloğuna eklediğimiz diğer bloklar çalışmaya başlar.
2 olaylar2 Bu blok Bir kuklaya tıklandığında çalışmasını istediğimiz kodları çalıştırır.
3 olaylar3 Bu blok Bir kuklaya tıklandığında çalışmasını istediğimiz kodların çalışmasını sağlar.
4 olaylar4 Sahne dekorlarını yeri ve zamanı geldiğinde program içerisinde değiştirebiliriz. Dekor belirtilen bir dekor olduğunda çalışmasını istediğimiz kodları bu kod bloğunun altına ekleyebiliriz.
5 olaylar5 Ses şiddeti, süre ölçer ve video hareketi değerlerinin belirli bir sayının üzerinde olduğunda çalışmasını istediğimiz kodları bu kod bloğunun altına ekleriz
6 olaylar6 “Haber1” haberi geldiğinde yapılmasını istediğimiz işlerin kodlarını bu kod bloğunun altına ekleriz.
7 olaylar7 “Haber1” haberi tüm kuklalar ve dekorlar için çalışma ortamında yayımlanır. Herhangi bir kukla haber1 haberi geldiğinde yapacağı görev var ise görevini yerine getirir.
8 olaylar8 “Haber1” haberini tüm kuklalara gönderir ve kuklanın kodu bitirmesini bekler.

5-) Kontrol Blokları

Bu bloklar ekrandaki programın akışını belirli şartlara göre yönlendirmemizi sağlar. Aynı zamanda tekrar etmesi gereken işlemleri döngü vasıtasıyla istediğimiz sayıda tekrar etmesini sağlar.

No Blok Şekli Kullanımı
kontrol Kontrol Blokları
1 kontrol1 Bu blok Bir kuklaya yazılan kod akışının belirtilen süre kadar beklemesini sağlar. Bu esnada diğer kuklalara yazılan kodlar çalışmasını devam ettirir.
2 kontrol2 Bu blok Belirtilen sayı kadar, yazılan kodun tekrar etmesi sağlar. Döngü blogudur.
3 kontrol3 Bu kod bloğunun içerisine yazılan komutların sürekli olarak tekrar etmesi sağlanır. Sonsuz döngü olarak da bilinir. Uygulama durmadan döngüden çıkılamaz.
4 kontrol4 Bu blok “Eğer” kod bloğu bir şart ifadenin yerine gelip gelmediğini sorgular. Başka bir deyişle şart ifadenin sonucu “doğru” veya “yanlış” değer üretir. “Eğer” şart ifade yerine geliyor ise yani “doğru” değer üretiyorsa bu kod bloğunun içine yazılan kodlar çalıştırılır.
5 kontrol5 Bu blok Eğer şartı sağlanıyor yani “doğru” değer üretiyorsa eğer bloğu içerisine yazılan komutlar çalıştırılır. Şart ifade yerine sağlanmıyor yani “yanlış” değer üretiyorsa, değilse
bloğu içindeki kodlar çalıştırılacaktır.
6 kontrol6 Bu blok Bir şart sağlanıncaya kadar program akışını o kukla için bekletir.
7 kontrol7 Bu blok Bir şart sağlanıncaya kadar tekrar edilmesi gereken komutları çalıştırır. While döngüsü olarak da bilinir.
8 kontrol8 Bu blok Tüm komutların çalışmasını, sadece eklendiği komut dizisini veya eklendiği kuklanın diğer komut dizilerini durdurmak amacıyla kullanılır.
9 kontrol9 Bu blok Bir kuklanın klonunu (ikizini) oluşturduğumuzda bu klonun yapacağı görevleri belirtmek için kullanılan başlangıç bloğudur.
10 kontrol10 Bu blok Sahnede bulunan diğer kuklaların veya mevcut kuklanın klonunu (ikizini) yaratmak için kullanılan kod bloğudur.
11 kontrol11 Bu blok Oluşturulmuş bir klon kuklanın silinmesini sağlar.

6-) Algılama Blokları

Bu bloklar sahnede bulunan kuklalar, fare imleci, klavye tuşları, ses şiddeti, video hareketi gibi birçok olayı algılamak için kullanılır. Kullanıcı ile etkileşimli uygulamalar geliştirmek için oldukça faydalı kod bloklarıdır.

No Blok Şekli Kullanımı
algilama Algılama Blokları
1 algilama1 Bu blok Sahnedeki kuklaların birbirine, kenara veya fareye değip değmediğini sorgulamak için kullanılır. Eğer ki sorgulanan kukla seçilen nesnelerden birine değiyor ise “Doğru” sonuç üretilir.
2 algilama2 Bu blok Sahnedeki kuklanın seçilen bir renge değip değmediği sorgular.
3 algilama3 Bu blok Seçilen renkteki bir nesnenin başka renkte bir nesneye değip değmediği sorgular.
4 algilama4 Bu blok Kuklanın fareye veya diğer kuklalara olan mesafesini sorgular.
5 algilama5 Bu blok Kullanıcı ile soru cevap şeklinde etkileşime girmek için kullanabileceğimiz bir komuttur. Kullanıcıya sahnede bir soru sorulur ve kullanıcının verdiği yanıt cevap değişkenine aktarılır.
6 algilama6 Bu blok Üstteki komutta sorulan sorunun cevabı bu değişken içine atılmasını sağlar.
7 algilama7 Bu blok Klavyeden basılan tuşu sorgular.
8 algilama8 Bu blok Klavyeden basılan tuşu sorgular.
9 algilama9 Bu blok Farenin sahne üzerindeki X konumunu sorgular.
10 algilama10 Bu blok Farenin sahne üzerindeki Y konumunu sorgular.
11 algilama11 Bu blok Süreklenebilir modu değiştirir.
12 algilama12 Bu blok Mikrofondan alınan ses şiddetini sorgular.
13 algilama13 Bu blok Zamanlayıcı değerini sorgular.
14 algilama14 Bu blok Zamanlayıcıyı sıfırlar.
15 algilama15 Bu blok Sahnede bulunan diğer kuklaların X konumu, Y konumu, yönü, kılık numarası gibi bilgileri elde etmek için kullanılır.
16 algilama16 Bu blok Bilgisayarınızdaki saat bilgisinin yıl, ay, gün, saat, dakika ve saniye bilgisini almak için kullanılır.
17 algilama17 Bu blok 2000 yılından itibaren geçen gün sayısını gösterir.
18 algilama18 Bu blok Online editörde sisteme giriş yapan kullanıcının adını gösterir.

7-) Operatör Blokları

Bu bloklar matematiksel ve mantıksal işlemlerin yapılmasını sağlar. Her türlü aritmetiksel işlemler burada yapılır. Ayrıca mantıksal olarak şartlı ifadeler sonucuna göre program yönlendirmesi yapılır.

No Blok Şekli Kullanımı
operatorler Operatörler Blokları
1 operatorler1 Bu bloklar  iki sayıyı toplamak için kullanılır.
2 operatorler2 Bu bloklar  iki sayıyı çıkarmak için kullanılır.
3 operatorler3 Bu bloklar  iki sayıyı çarpmak için kullanılır.
4 operatorler4 Bu bloklar  iki sayıyı bölmek için kullanılır.
5 operatorler5 Bu blok Belirtilen iki sayı değeri arasında rastgele bir sayı oluşturur.
6 operatorler6 Bu blok İki ifade arasında soldaki ifadenin sağdaki ifadeden büyük olup olmadığını sorgular. Buraya girilecek değer sayısal ifadeler olabileceği gibi metin ifadeler de olabilir. z>a
ifadesi doğru (true) sonuç üretecektir. e>k ifadesi ise (false) sonuç üretir.
7 operatorler7 Bu blok İki ifade arasında soldaki ifadenin sağdaki ifadeden küçük olup olmadığını sorgular. Buraya girilecek değer sayısal ifadeler olabileceği gibi metin ifadeler de olabilir. a<b
ifadesi doğru (true) sonuç üretecektir.
8 operatorler8 Bu blok İki ifade arasında soldaki ifadenin sağdaki ifadeye eşit olup olmadığı sorgulanır. Buraya girilecek değer sayısal ifadeler olabileceği gibi metin ifadeler de olabilir.
9 operatorler9 Bu blok VE operatörü iki şart ifadenin de doğru (true) sonuç üretmesini bekler. Her iki şart ifadede doğru(true) sonuç üretiyorsa VE operatörü de doğru sonuç üretir. Şart ifadelerden birisi yanlış(false) sonuç üretiyorsa VE operatörü de yanlış sonuç üretir.
10 operatorler10 Bu blok VEYA operatörü kendisine verilen şart ifadelerden birisi dahi doğru sonuç üretmesi durumunda doğru(true) sonuç üretir. Şart ifadelerden her ikisi de yanlış sonuç üretiyorsa VEYA operatörü de yanlış (false) sonuç üretir.
11 operatorler11 Bu blok Değil operatörü; bir şartın tersi değer üretir. Örneğin şart ifade olarak doğru(true) sonuç üreten bir ifade verilirse DEĞİL operatörü yanlış(false) sonuç üretecektir.
12 operatorler12 Bu blok İki metin ifadeyi birleştirmek amacıyla kullanılır.
13 operatorler13 Bu blok Verilen metin ifadenin belirtilen sıradaki harfini verir.
14 operatorler14 Bu blok Verilen ifadenin toplam karakter uzunluğunu belirtir.
15 operatorler15 Bu blok Verilen metin içerisinde girilen harfi arar.
16 operatorler16 Bu blok Soldaki sayının sağdaki sayıya göre modunu alır. Örneğin 10 MOD 6 işleminin sonucu bildiğiniz üzere 4’dür.
17 operatorler17 Bu blok Verilen sayıyı en yakın tam sayıya yuvarlar.
18 operatorler18 Bu blok Verilen sayının karekök, sin, aşağı yuvarlama, mutlak değer gibi birçok matematiksel fonksiyon sonucunu verir.

😎 Değişkenler Blokları

Bu bloklar hafızada geçici bir alan oluşturan değişkenlerin tanımlanması ve kullanılması için kullanılır. Ayrıca birden fazla değişkenin içerisinde bulunduğu dizi değişken listesi oluşturmak için kullanılır.

No Blok Şekli Kullanımı
degiskenler Değişkenler Blokları
1 degiskenler1 Bu blok Yeni bir değişken oluşturmak için kullanılır. Değişkenin seçili kukla için mi yoksa hepsi için mi kullanıacağı oluşturulurken seçilir.
2 degiskenler2 Bu blok Değişkeni ve değerini ekranda gösterir.
3 degiskenler3 Bu blok Değişkene belirtilen değeri aktarır.
4 degiskenler4 Bu blok Değişkenin değerini belirtilen değer kadar arttırır. Değerini azaltmak için – değer kullanmak gerekir.
5 degiskenler5 Bu blok Değişkeni sahnede göstermek için kullanılır.
6 degiskenler6 Bu blok Sahnede gösterilen değişkeni gizlemek için kullanılır.
7 degiskenler7 Bu buton değişkenlerimizin isimlerinin olduğu bir değişken listesi oluşturur.

9-) Bloklarım

Bu blok kullanıcının istediği özellikleri taşıyan yeni bir blok tasarlaması ve projelerinde kullanmasını sağlar.

No Blok Şekli Kullanımı
bloklarim Bloklarım Blokları
1 bloklarim1 Bu buton kendi istediğimiz özellikleri taşıyan yeni bir blok oluşturmak için kullanılır.

Yorum Yap